İsrail‘in, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) ile bölgesel ticaretin merkezi olma hedefi, Gazze soykırımı ve bölgedeki güvenlik krizleri nedeniyle ciddi darbe aldı.
Birleşik Krallık merkezli Middle East Eye’da yayınlanan analize göre, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Türkiye ve Irak, İsrail’i devre dışı bırakan alternatif ticaret ve ulaştırma projelerine hız verdi.
IMEC FİİLEN ASKIYA ALINDI
2023 G20 Zirvesi’nde duyurulan IMEC projesi, Hindistan’dan Körfez’e, oradan da İsrail’in Hayfa Limanı üzerinden Avrupa’ya uzanacak yeni bir ticaret hattı olarak tasarlanmıştı. Ancak Gazze savaşı, İsrail-Suudi Arabistan normalleşmesinin durması ve artan güvenlik riskleri nedeniyle proje, fiilen askıya alındı. Analize göre, projeye resmen son verilmiş değil ancak yerine, İsrail’i kapsam dışı bırakan yeni güzergâhlar geliştiriliyor.
YENİ ROTALARDA TÜRKİYE DE VAR
Haziran ayında Türkiye ile Suudi Arabistan, Osmanlı dönemindeki Hicaz Demiryolu’nun Ürdün ve Suriye üzerinden yeniden canlandırılması için mutabakat zaptı imzaladı. Aynı dönemde BAE de Irak ve Suriye üzerinden Körfez limanlarına uzanacak yeni ticaret koridorları üzerinde çalışmaya başladı.
Irak’ın geliştirdiği Kalkınma Yolu Projesi de Basra’daki Büyük Faw Limanı’nı Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedefliyor. Böylece ticaretin İsrail’e uğramadan Akdeniz’e ulaşması amaçlanıyor.
HAYFA’NIN KAPASİTESİ SORU İŞARETİ
Analizde, İsrail’in Hayfa Limanı’nın yılda yaklaşık 1,5 milyon konteyner elleçleme (yükleme ve boşaltma) kapasitesine sahip olduğu, bunun Körfez ticaretini Avrupa’ya taşıyacak ölçekte olmadığı belirtiliyor. Ayrıca savaş döneminde limanlar ve enerji altyapısının füze ve insansız hava aracı saldırılarına maruz kalmasının, yatırımcıların güvenini zayıflattığı ifade ediliyor.
KARA KORİDORLARININ DA SINIRLARI VAR
Buna karşın uzmanlar, yeni kara koridorlarının deniz taşımacılığının yerini almasının kolay olmadığına dikkat çekiyor. Dünyanın en büyük konteyner gemileri tek seferde 24 bin konteyner taşıyabilirken, kara taşımacılığının bu kapasiteye ulaşmasının mümkün olmadığı vurgulanıyor. Örneğin yalnızca BAE’deki Cebel Ali Limanı’nın 2024 yılında 15,5 milyon konteyner elleçlediği hatırlatılıyor.
İRAN FAKTÖRÜ DEVAM EDİYOR
Analize göre bölgesel ticaretin önündeki en önemli engellerden biri de İran. Hürmüz Boğazı’ndaki olası krizler hem Körfez ülkelerini hem de enerji ticaretini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle BAE ve Suudi Arabistan, alternatif boru hatları ve yeni liman yatırımlarıyla bu bağımlılığı azaltmaya çalışıyor.
‘İSRAİL HÂLÂ ÖNEMLİ BİR AKTÖR’
Analiz, tüm alternatif projelere rağmen İsrail’in tamamen devre dışı bırakılmasının kolay olmadığı değerlendirmesiyle sona eriyor. Yazıya göre İsrail, askerî gücü sayesinde çıkarlarına aykırı gördüğü bölgesel projeleri etkileme kapasitesini koruyor. B
Bu nedenle Orta Doğu’da yeni ticaret koridorları şekillense de bölgesel rekabet ve güvenlik dengeleri bu projelerin geleceğini belirlemeye devam edecek.
Çeviri
Odatv.com
